"لب" در اشعارعرفانی حافظ

"لب" در اشعارعرفانی حافظ

92/05/28
------------------------------------
عشق وشباب و رندی مجموعه ی مراد است
چون جمع شد معانی، گوی بیان ، توان زد!

***

 لب: همان عضو معروف در انسان ، که امتیاز نطق و بیان دارد و تفاوت ماهوی انسان با سایرجانداران است.دراصطلاحات عرفانی : "کلام" را گویند!برخی نیز آن را اشاره  به "نفس رحمانی" می دانند که به اعیان -آشکارا به چشم ها-افاضه ی وجود می کند.}نفس رحمانی - حقانی- همان حقیقت تکثرمعانی است و "اعیان احکام" درحضرت احدیت ؛ آن گونه که درنفس انسان اطوارمختلف به اشکال "حروف" درمخارج و مقاطع وجود دارد .{

 

-   منظور از مخارج و مقاطع ، همان مخرج و مقطع صوتی حروف است.
 
***
اینک شیوه ی رحمانی "لب " درغزل  های خواجه (ره:(می چکد شیر هنوز از لب همچون شکرش
گرچه درشیوه گری ، هرمژه اش  قتالی ست!

-------

ازحیای لب شیرین تو ، ای چشمه ی نوش

غرق آب و عرق اکنون شکری نیست ، که نیست

 البته عرق همان عرق شرم از توصیف و تاویل صفات جمالیه است ، با انواع .دیگر (.....) خدای ناکرده ممزوج نشود

-------

برلب بحرفنا منتظریم ، ای ساقی

فرصی دان ، که زلب تابه دهان ، این همه نیست!(یعنی سرشارمان از ناگفته ها کن ، که به کمال برسیم، قبل از فنا)
دهان صفت تکلمی دارد و اشارات الهی را گویند، افاضه های کلامی که خداوند به بشر عنایت فرموده مثل اسماء الحسنی.

.******************
 لب لعل: بطون کلام را گویند.یعنی بطن کلام معشوق  و همچنین نفخ روح و احیاء جان است.یعنی درمعدن (بطون) حق به کمال جلوه پردازی درآمده ،کان معرفت الهی است که حالت ناطقه گرفته ، از مقام باطن به مقام حضور و ظهورراه یافته ! سرخ است : چون از آتش عشق الهی لبریز است و آتشین است :چون زبان حق است !(مثل همان اتفاق طورسینا و تکلم با حضرت موسی (ع) با نور) درپرده بوده ، آشکارشده ، سیرمن الحق الی الخلق کرده ! لسان الحق است.

ازغزل های خواجه (ره:(

رنگ خون دل مارا که نهان می داری

 همچنان ، درلب لعل تو عیان است ، که بود


بازهم نهان بودن اسرارعشق ما ،درعیان شدن آثارخداوند، یا همان آشکارکردن با "نفخت من روحی"

-----

شربتی از"لب لعلش" نچشیدیم و برفت

روی مه پیکر او سیر ندیدیم و برفت

گویی از "صحبت "ما نیک به تنگ آمده بود

بار بربست و به گردش نرسیدیم و برفت

***

دربعضی از نسخ نیست، شاید هم مال خواجه نباشد، یاباشد ، ولی موضوع همان گفتگوست نه لذت جسمانی و نفسانی
--------
گوشم همه بر قول نی و نغمه چنگ است

چشمم همه بر لعل لب و گردش جام است

*××

لطیفه‌ایست نهانی که عشق از او خیزد

که نام آن نه لب لعل و خط زنگاریست
بازهم اشاره مصداقی به "تکلم" رحمانی است ، به جای "تلذذ"نفسانی و جسمانی! البته مصرع" لطیفه ی نهانی" خود نیاز به توصیف و تحلیل دارد که مجالش میسر نیست
 
----------------------------------------------
 
"لب "در آثارعرفانی  صفت "ناطقه " دارد و گاه در شهود و گاه در تکلم بروز می کند. شما می توانید تمام ارتباطات وحیانی و الهامی و آنچه را که در "طورسینا" اتفاق افتاد و انواع ارتباط انسان با خداوند را در همین اشارات "لب  و چشم و دهان و ابرو و مژه " ببینید. اما همه ی آن ها اصطلاحات قرادادی "عرفان اسلامی " است و ندانستن اصطلاحات عرفا ، دست کارشناس شعر "سبکعراقی" و عرفانی را می بندد و اورا مجبور به "افاضات اضافی " می کند.

***

 "لب" درآثار "اروتیک " (جسمانی) پیش درآمد شهوت و طلب کننده نخستین حرکت شهوانی ، یعنی : بوسه و ارتباط فیزیکی است . شکل و فرم اش ، قاعده و حجمش ، پرشوری و بی حیایی اش ، عریانی و تلذذ اش ، همه و همه مربوط به ادبیات (غنایی) خمری و شهوانی است ! با هیچ منطقی به ادبیات "محجوب و محبوب عرفانی " متصل نمی شود؛ چون ذات اشعار عرفانی ماورایی و متافیزیک است . چون صحبت از "مظاهرجمالیه و جلالیه" برای رسیدن به "اوصاف کمالیه" است .
....تا همین قدر کافی است
.العاقل - العالم-  یکفی بالاشاره.
یا حق!

****

استاد سیدعلی اصغرموسوی


قم- 28 مرداد 92
 
-------------------------
منابع:
- دیوان حافظ شیرازی
   

فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تالیف دکترسیدجعفرسجادی/انتشارات طهوری/چاپ  1386/8

(به نقل از : لاهیجی . شرح گلشن راز .571-572)

----------------------------------------------------------

 : موضوعات مرتبط: اندیشه، انجمن پژوهشگران ادبیات دینی ایران، مکتب شعر دینی در ایران، مقالات 

:: برچسب‌ها: لب دراشعارعرفانیمقالاتتحلیل شعرعرفانیلب لعللعل لب درغزل عارفانه
 
/ 3 نظر / 9 بازدید
بچه های ماندگار

با سلام خدمت شما وبلاگ نویس محترم انصافا وبلاگ زیبایی دارین.این رو جدی میگم... امیدوارم موفق باشین. به ماهم سر بزنید

بچه های ماندگار

با سلام خدمت شما وبلاگ نویس محترم انصافا وبلاگ زیبایی دارین.این رو جدی میگم... امیدوارم موفق باشین. به ماهم سر بزنید

بچه های ماندگار

با سلام خدمت شما وبلاگ نویس محترم انصافا وبلاگ زیبایی دارین.این رو جدی میگم... امیدوارم موفق باشین. به ماهم سر بزنید